دسته اول :

افرادی هستند که بدون تخصص خاص و بدون اینکه بخواهند با این گونه تابلوها کار نمایند بخاطر شرایط خاص و یا محل نصب تابلو عملاً در تماس هستند و یا در نزدیکی آنها در حال عبور هستند دسته دوم :

افرادی هستند که دارای تخصص نسبی بوده و برای عمل با تابلوها یعنی قطع و یا وصل و یا تغییر آنها به آن نزدیک می شوند ، آنها تکینک قطع و یا وصل کلید و یا سکسیونرداخل تابلو را دارا هستند.

دسته سوم :

متخصیصن می باشند و شامل افرادی هستند که جهت تغییرات و یا تعویض تجهیزات و یا برای نصب و غیره با تابلو سرو کار دارند . بنابراین تابلویی مورد تائید و مورد قبول است که ایمنی لازم را برای هر سه دسته از افراد فوق را تامین نموده و ضمناً تجهیزات داخل تابلو بخوبی نصب شده و از حداکثر راندمان برخوردار باشند. این نتایج سازندگان را بر آن داشت تا نسبت به تهیه طرحهایی اقدام نمایند که کلیه جوانب ایمنی تغییرات و          بهره برداری را در بر بگیرد و در این ارتباط تابلوهایی طراحی و ساخته شده که از چهار محفظه کاملاً مجزا از هم به شرح زیر تشکیل گردیده است.  

الف : محفظه استقرار کلید :

در این قسمت کلیدهای اصلی قطع و وصل نصب می شوند .

ب : محفظه شینه ها :

در این بخش شینه های مسی و مقره های اتکایی  مربوطه قرار می گیرد .

ج : محفظه فشار ضعیف :

نصب رله و دستگاههای اندازه گیری در این قسمت انجام می شود .

د : محفظه مربوط به سایر تجهیزات :

سرکابلها ، ترانسهای جریان و ولتاژ و قسمتی از باس بارها در این محفظه جای می گیرد .

کلیه محفظه های فوق الذکر بوسیله صفحات فلزی از یکدیگر جدا بوده و در نتیجه :

- انفجار ، آتش سوزی در هر یک از محفظه ها نمی تواند به دیگر بخشها سرایت کند .

- انجام تغییرات در هر قسمت بدون اینکه لازم باشد برق دیگر قسمتها را قطع نمود امکان پذیر است .

- اگر چه هزینه ساخت این نوع از تابلوها به مراتب از تابلوهای ساده بیشتر می باشد ولی به علت بالا بودن درجه حفاظت این گونه تابلوها مورد توجه مصرف کنندگان قرار گرفته اند .

انواع تابلوهای فشار ضعیف :

به طور کلی تابلوهای فشار ضعیف را می توان به دو گروه بزرگ تقسیم نمود که عبارتند از :

الف : تابلوهای ثابت

تابلوهایی هستند که کلید سکسیونرها و ترانس های جریان ولتاژ و دیگر وسایل به طور ثابت در آن نصب می شود و دارای قسمتهای متحرک       نمی باشد این نوع تابلوها عموماً در پستهای توزیع برقهای منطقه ای ، کارخانجات و مصرف کنندگان با ولتاژ متوسط نصب می شود .

ب : تابلوهای کشویی :

تابلوهایی هستند که کلیدهای ترانسهای جریان و ولتاژ در بعضی مواقع سکسیونرها اتصال زمین در این تابلوها نصب گردیده و کلید روی ارابه ای نصب شده و می توان در صورت لزوم کلید را از سایر تجهیزات و قسمتهای برق دار تابلو جدا نمود .

این تابلوها در پستهای فشار قوی نیروگاهها و مصرف کنندگانی که دارای پستهای فشار قوی هستند مورد استفاده قرار می گیرند .

بدیهی است که هر نوع تابلوهای فوق باید دارای مشخصات لازم جهت تجهیزات و تامین کننده ایمنی افراد بوده و تجهیزات مربوطه نیز دارای حداکثر راندمان و حداقل احتمال خرابی باشد.

عوامل موثر در طراحی و ساخت تابلوها :

 هر تابلو باید به طریقی طراحی و ساخته شود که خواسته های مشروع زیر را تامین کند .

 الف) ساختمان فلزی تابلو که عبارت است از ساختمان فلزی تمام بسته ای که تجهیزات فشار متوسط و فشار ضعیف همراه با اتصالا ت آنها را در خود جای    می دهد به طوری که از دسترس انسانها و ارتباط با یکدیگر محفظ بماند .

ب ) تجهیزات فشار متوسط مانند کلیدها و سکسیونرها و ترانسهای جریان و ولتاژ و باس بارها و سر کابها و نگهداریهای شیشه ها که هدف اصلی از ساخت تابلو استفاده از امکانات و تجهیزات فوق الذکر می باشد .

ج) تجهیزات فشار ضعیف مانند رله ها و وسایل اندازه گیری سیستمهای ارتباطی و ترمینالها و روشنایی کلیدهای فشار ضعیف و غیره که برای حفاظت و کنترل سیستم از آن استفاده می شود.

با توجه به موارد فوق حداقل مشخصاتی را که ساختمان فلزی تابلوها دارا باشد به شرح زیر است.

حداقل مشخصات تابلو :

1- کلید عملیات قطع و وصل باید در حالت بسته بودن کامل تابلو امکان پذیر باشد و قطع و وصل کلید نبایستی آسیبی به افراد و تجهیزات دیگر برساند

2- ساختمان تابلو باید طوری طراحی و ساخته شود که قسمتهای مختلف مانند شینه ها و ترانسفورماتورهای جریان و ولتاژ و کلیدها و محل نصب سرکابلها به شرحی که قبلاً اشاره شد از یکدیگر جدا گردند .

3- هر سلول باید دارای دریچه اطمینان بوده به طوریکه فشار گاز حاصل از انفجار به بیرون از سلول هدایت گردد و در مواقع انفجار به قسمتهای دیگر آسیبی نرسد.

4- کلید و قسمتهای مختلف دارای اینترلاکهای ممکن جهت بالا بودن ایمنی سیستم باشند این اینترلاکها شامل کلید اینترلاکهای مکانیکی بین کلیه تجهیزات و همچنین تجهیزات و تابلو می باشدو عبارتند از :

- اینترلاک بین شانه تغذیه کلید و حرکت کلید به داخل محفظه خود

- اینترلاک کلید و سکسیونر موجود در تابلو

- اینترلاک سکسیونر مختلف

- اینترلاک بین حالت کلید ( بسته و یا باز آن ) در وضعیت قرار گرفتن کلید

- اینترلاک بین صفحات مختلف تابلو در وضعیت کلید

- اینترلاک بین صفحات مختلف تابلو و وضعیت تجهیزات برق دار تابلو

- تابلو بتواند به خوبی حرارت ناشی از گرم شدن باس بارها و غیره را رفع کند و سبب کاهش عمر تجهیزات نگردد .

- قابل کنترل از راه دور باشند .

- تابلو دارای جای مناسب جهت نصب دستگاههای اندازه گیری و میمک  باشد .

- فاصله قسمتهای برق دار از یکدیگر و نصب بدنه طوری باشد که ضمن ایمنی لازم در موقع تعمیرات خطری برای تعمیر کار ایجاد ننماید.

- در تابلوهای که از کلید متحرک استفاده می شود باید سیستم دارای       دریچه های متحرک فلزی باشد به طوری که در هنگام خارج کردن کلید دریچه بسته شده و امکان دسترسی به قسمتهای برق دار ممکن نباشد.

- کلید باید به راحتی بتوان داخل و یا خارج گردد .

- سطحی که کلید روی آن حرکت می نماید باید حتماً فلزی و محکم باشد به طوری که بزودی تغییر شکل پیدا نکند.

- وقتی که کلید در حالت آزمایش قرار می گیرد امکان قطع و وصل دستی داشته باشد.

- وقتی کلی فاقد بلوک تغذیه کننده برای سیستم قطع و وصل است به هیچ وجه در حالت دائم قرار نگیرد و یا به عبارتی دیگر امکان تماس فینگرهای کلید و باس بار نباشد.

- دریچه های فلزی باس بارها طوری باشند که در موقع ورود و خروج کلید عملاً آسیبی به کلید و تجهیزات دیگر نرسانند.

- تابلو باید دارای هوش باتون مکانیکی قطع کلید باشد به طوری که در موقع اضطراری  امکان قطع مکانیکی کلید در حالت باردار باشد.

- در صورتی که کلید در حالت وصل باشد در هیچ شرایطی امکان تماس        فینگرها با باس بارها نباشد و یا به عبارت دیگر نتوان در حالت دائم قرار داد و در صورت فشار زیاد اپراتور کلید به صورت اتوماتیک قطع شود ( که خالی از خطر نمی باشد)

- ابعاد تابلو و حداقل ضخامت ورقه های تابلو طوری باشد که نیروهای مکانیکی ناشی از اتصال کوتاه عمل و غیره را تحول نماید.

- تابلو حتماً باید دارای دو درب جداگانه از جلو باشد باشد یک درب مخصوص کلید و درب دیگر مخصوص کلیدهای فرمان ، میمک وسایل اندازه گیری و در صورت لزوم رله ها روی آنها باشد .

- ترمینالهای لازم برای فرمان و ترانسفورماتورهای جریان و غیره باید در محفظه جداگانه بده و طوری قرار گیرند که انفجاری های احتمالی و یا آتش سوزی و غیره حداقل آسیب را به آن برساند

- کابلهای فرمان باید از قسمت زیر تابلو در محفظه فلزی پوشیده شده به محل ترمینالها هدایت شوند.

- تابلوهاباید دارای روشنایی لازم برای کنترل کلید ،باس بارها، ترانسفورماتورهای جریان و ولتاژ و سرکابل های قدرت باشند که در موقع لزوم بتوان با چشم آن را دید .

صفحات محفظه های سرکابل و ترانسهای جریان و ولتاژ و باس بار باید توسط پیچ و مهره بسته شده باشند و طوری طراحی شوند که پیش از باز شدن امکان دست زدن و یا تماس اتفاقی با قسمت های برق دار ممکن نباشد .

- کلیه ی قسمت های تابلو توسط پیچ و مهره ( یا جوش ) بهم متصل و فیکس شوند و قابل اتصال به تابلوهای همجوار و زمین باشند.

- در صورتیکه تابلو دارای سکسیونر زمین برای سرکابل های قدرت         می باشد باید اینترلاکهای مکانیکی لازم بین کلید و سکسیونر فوق پیش بینی شود .

- رنگ تابلو از نوع پخته و بادوام در برابر عوامل جوی بوده و در مقابل این عوامل پایداری نماید.

- مقدار حفاظت تابلو در برابر ورود حیوانات موذی و گرد و غبار از نوع  IPH3 یا مشابه آن باشد.

- بدیهی است نقاطی که باس بارها هستند و یا سر کابلهای قدرت بسته         می شوند می توانند دارای کلاس حفاظت مختلف باشند ولی در هر حال باید از ورود حیوانات موذی به داخل تابلو جلوگیری شود و حداقل گردو غبار و خاک ممکن به تابلو نفوذ نماید.

- هر تابلو دارای محفظه ارت مناسب باشد به طوری که نقاط و اتصالات به خوبی به شبکه ارت متصل گردد. ضمناً بتواند جریان اتصال زمین را تحمل نموده و سریعاً به شبکه ارت منتقل نماید تا رله ها و غیره در اسرع وقت عمل نمایند.

- استاندارد مورد تائید ، جهت تابلوها IEC298   و IEC694 یا مشابه آن در استاندارد ایران باشد.

-  محل نصب ترانسهای جریان و ولتاژ باید طوری باشد که با توجه به سنگینی آنها و قرار گرفتن تابلو روی کانال عملاً سبب تغییر شکل تابلو نشود زیرا این مورد سبب بهم خوردن فاصله ایمنی شده و احتمال اتصالی را زیاد خواهد کرد .

- باس بارها دارای نقاط مطمئن و فاصله لازم باشد که در حالت اتصال کوتاه و عمل نیروهای مکانیکی فاصله ها ثابت بمانند .

- ارتفاع تابلوها باید طوری باشد که یک فرد با قد متوسط بتواند به راحتی به کلیدهای فرمان دسترسی یابد.

- امکانات لازم برای حمل و نقل و بسته بندی تابلو وجود داشته باشد.

- هر تابلو باید دارای پلاک مشخصات نامی باشد و در جای مناسب نصب گردد 

- هر تابلو دارای تابلوهای اعلان خطر لازم باشد بطوریکه افراد را در شرایط مختلف کاری با خطرات ناشی از قسمت های برق دار با خبر نماید.

- در هر تابلو هر قسمت از تابلو با توجه به نیاز هیتر لازم پیش بینی شده تا عمل جذب به خوبی انجام شود و مانع جمع شدن بخار آب در تابلو گردد .

- علائم و دستورالعمل حمل و نصب و غیره همراه هر تابلو باشد و موارد فوق نکاتی است که در طرح و ساخت قسمت های فلزی تابلو باید رعایت شود

بدیهی است که کلیه تجهیزات اصلی و کمکی مصرف در تابلو نیز هر کدام باید دارای مشخصات فنی لازم و قابل اطمینان باشند.

باس بارها از نوع لوله های مسی و یا شمش مسی باشند که در فاصله های لازم توسط مقره های اتکایی نصب به بدنه ایزوله و محکم شده باشند. ضمناً فازها طوری که در نظر گرفته شوند که آزمایشات لازم را جوابگو بوده و بر اثر جریانهای نامی و یا اتصال کوتاه گرمای آنها بیش از حد مجاز نباشد و به طور کلی در برابر تنشهای مکانیکی حاصل از عبور جریانهای اتصال کوتاه و تنشهای گرمایی محاسبه شوند .

اطلاعات نصب شده روی تابلو (پلاک مشخصه)

1- مشخصات نامی : این مشخصات شامل جریان نامی باس بار ، جریان نامی مدارها ، ولتاژ نامی و فرکانس نامی است.

2- میزان جریان اتصال کوتاه قابل تحمل برای مدت یک تا سه ثانیه

3- مقدار ولتاژ قابل تحمل با فرکانس صنعتی برای مدت یک دقیقه

4- نام سازنده

5- شماره سریال ساخت

6- نوع تابلو درجه حفاظت آن

7- سال ساخت تابلو

8- دستورالعمل های نصب ، تعمیرات و نگهداری و بهره برداری از تابلو

9- نقشه ها و مشخصات اولیه و ضروری تابلو نصب شده در محل قابل دسترسی

مشخصات طراحی تابلوهای توزیع برق

(4-1) تابلوهای فشار ضعیف

تابلو فشار ضعیف ترکیبی است از یک یا چند وسیله کلیدی (قطع و وصل) فشار ضعیف همراه با تجهیزات کنترل ، اندازه گیری ، حفاظت  تنظیم که کلید اتصالات برقی و مکانیکی داخلی و قسمت های بدنه آن به طور کامل سوار شده باشد.

تابلوهای فشار ضعیف مورد استفاده در تاسیسات برق ساختمان ها را می توان با توجه به محل و موقعیت استقرار نسبت به منبع تغذیه و نقشی که در سیستم کنترل وتوزیع برق ایفاد می کند . به ترتیب زیر طبقه بندی کرد.

(4-1-1 )تابلو اصلی

این تابلویی که در عموماً در پست برق نصب می شود و به طرف فشار ضعیف ترانسفورماتور متصل است و برق مجموعه را توزیع و کنترل می کند .

(4-1-2 ) تابلو نیم اصلی

این گونه تابلوها برق بلوک ساختمانی یا قسمت مستقلی از مجموعه را توزیع و کنترل می کند . تابلوها نامبرده از تابلوهای اصلی تغذیه می کنند .

(4-1-3 ) تابلوهای فرعی

تابلو فرعی تاسیسات و تجهیزات عبارت است از تابلوئی که برای توزیع و کنترل سیستم خاصی مانند موتور آشپزخانه و غیره بکار       می رود این گونه تابلوها از تابلو نیمه اصلی تغذیه می کنند.

(4-2) انواع و موارد کاربرد

عمده ترین انواع تابلوهای مورد استفاده در تاسیسات برق ساختمانها و موارد کاربرد آن به شرح زیر است

4-2-1 تابلو تمام بسته (برای نصب ) در فضای سر پوشیده

این نوع تابلوها عبارتند از : مجموعه سوار شده در کارخانه ها که تمام جوانب آن جزء سطح نصب که ممکن است باز باشد- به نحوی بسته باشد که حداقل درجه حرارتIP20   تامین شود. این گونه تابلو را تابلوی تمام بسته  ایمنی می نامند . تابلوهای تمام بسته ایمنی به اشکال مختلف ساخته می شود که بر حسب نوع کاربرد متفاوت و عمده تری انواع آن به شرح زیر است :

الف)تابلوهای تمام بسته ایستاده:

منظور تابلویی است که بتواند بطورمستقل وبدون اتکا به دیواردرروی کف ساختمان استقرار پیداکند.این گونه تابلوهامعمولابرای تابلوهای اصلی ونیمه اصلی وتاسیسات وتجهیزات بکارمیروند.انواع تابلوهای ایستاده به اشکال زیر ساخته می شوند:

(الف- 1)تابلوایستاده قابل دسترسی ازجلو:

که عبارت است ازتابلویی که دسترسی  برای فرمان، تعویض فیوزهاولوازم،اتصال سرکابل وسیم وغیره کلا ازطرف جلویی تابلو امکان پذیر باشد وشامل یک یاچند سلول می باشد.

(الف-2)تابلویی ایستاده قابل دسترسی ازپشت:  

که عبارت است ازتابلویی که وسایل اندازه گیری درجلوتابلو قراردارد و فرمانها نیزازسمت جلو تابلوانجام می شود ولی دسترسی برای تعویض وسایل ،اتصال کابلها وسیم ها ومانند آن از پشت تابلو امکان پذیر است وشامل یک یاچند سلول می باشد.

(الف-3)تابلوایستاده چند خانه ایی:

که عبارت است ازتابلویی که سلول دارای  شینه کشی عمودی وقابل خانه بندی متغیر برای نصب کلیدهایی مختلف ، فیوزها وسایل اندازه گیریی برای فرمان ماشین آلات وغیره بوده ومجهزبه شینه اصلی افقی برای توسعه به چند سلول می باشد.

(الف-4)تابلو ایستاده چند جعبه ای :

تابلوئی است که اجزاءآن (شینه، کلید وغیره) درقطعات مساوی با جعبه هایی چدنی وفولادی ساخته شده وبا اتصالات جعبه ها به یگدیگر تشکیل تابلومی دهد.

(ب)تابلوهایی تمام بسته دیواری:

این تابلوکه به صورت یک جعبه قابل نصب درروی کار در ابعاد مختلف ساخته می شود وفقط از قسمت جلوی آن قابل دسترسی است وشامل شینه ،کلید ووسایل حفاظت در برابر اضافه بارمی باشد وبرای کنترل مدارهایی فرعی روشنایی ونیرو بکارمی رود.

(4-2-2)تابلوی توزیع نیرو و روشنایی برای نصب درمحوطه باز :

عبارت است ازتابلوی تمام بسته با سقف شیب دارومقاوم دربرابر نفوذ رطوبت ،آب وگرد وغبار که معمولا برروی پایه هایی بتونی نصب      می شود وبرای تغذیه منازل فرمان وکنترل روشنایی محوطه، آب نماها وغیره بکار می رود.            

استاندارد ساخت

تابلوهایی فرمان وکنترل فشارضعیف سوار شده در کارخانه که ولتاژ اسمی آن درجریان متناوب از1000vوفرکانس آن از HZ از1000 و در جریان مستقیم ولتاژ اسمی آن از1200ولت تجاوز نمی کند باید مطابق با مشخصات مندرج درجدید ترین اصلا حیه هایی استاندارد شماره 1928 و1929 ایران یانشریه شماره 439 کمیته بین المللی الکتروتکنیک ساخته شده باشد واز نظر درجه حفاظت دربرابر تماس با قسمت هایی برق دار، ورودی اجسام صلب خارجی ومایعات طبق جدیدترین اصلاحیه استاندارد شماره 296 ایران زیرعنوان ((درجات حفاظت پوششهایی تابلوهایی فرمان وکنترل فشار ضعیف )) با علامت IP  مشخص شود .

سایر انواع تابلو و لوازم وسایل داخل تابلو از قبیل کلیدها ، کنتاکتورها ، فیوزها و وسایل اندازه گیری ، رله ها ، وسایل اعلام خطر ، ترمینالها و غیره باید در صورت فقدان استاندارد ایرانی برابر خطر مشخصات فنی یکی از استاندارهای معتبر و شناخته شده بین المللی که مورد قبول دستگاه نظارت نیز باشد از قبیل کمیته بین المللی که مورد قبول دستگاه نظارت نیز باشد از قبیل کمیته بین المللی الکترونیک IEC ساخته شده باشد  .

مشخصات فن ساخت و روش نصب :

(4-4-1) تابلوی اصلی توزیع نیروی برق فشار ضعیف ، نوع ایستاده قابل دسترسی از جلو و قابل دسترسی از پشت .

(الف) این نوع تابلو باید از نوع ایستاده و با اسکلت نگهدار از آهن به فرم نبشی ، ناودانی ، سپری ، و پوشش آن از ورقها فلزی با ضخامت حداقل 2 میلیمتر یا بیشتر ساخته شود و با یک دست رنگ ضد زنگ ، یک دست رنگ آستری و یک دست رنگ اصلی پوشیده شود. ساختمان بدنه این نوع تابلو باید بگونه ای باشد که تابلو به سهولت از طرفین قابل توسعه باشد و به همین جهت پوشش های جانبی تابلو باید بوسیله پیچ و مهره های کرومه به اسکلت اصلی متصل شد .

(ب)درتابلوهایی قابل دسترسی از جلو باید با باز کردن درب محافظ جلو تابلو ، یا برداشتن صفحه محافظ جلو آن ، دسترسی به کلیه لوازم وتجهیزات داخلی تابلو ، بدون تداخل با کار قسمت هایی مختلف امکان پذیر باشد ، ولی درتابلوهایی قابل دسترسی از پشت این امکان باید با باز کردن درب پشت درب تابلو حاصل شود.

(ج)ظرفیت الکتریکی شینه فازها نباید از صد وپنجاه درصد شدت جریان اسمی کلید اصلی تغذیه کننده تابلو کمتر باشد . سطح مقطع شینه فاز کمتر باشد .

شینه هایی خنثی  واتصال زمین باید برای سرتاسر طول تابلو پیش از پیش شود . شینه هایی فاز وخنثی باید روی مقره هایی اتکایی یا صمغ مصنوعی نصب شود وشینه اتصال زمین باید به بدنه تابلو متصل گرد

نقطه اتصال شینه به یکدیگروکلید ها به شینه ها باید قبل از اتصال کاملا تمیز شده ودر صورت امکان با یک لایه نقره ای پوشیده وسپس به وسیله پیچ ومهره وواشرهایی مسی یا برنزی محکم شود. تاحداکثر هدایت الکتریکی به وجود آمده واز گرم شدن جلوگیری شود .حداقل فاصله بین شینه ها باید از10سانتیمتری کمتر نباشد .اتصال کابلها به شینه ، کلید ها ، فیوزها و غیره باید به وسیله کابلشو انجام گیرد.

 شینه ها باید به رنگ نسوز یا از روکش هایی عایقی از جنس p.v.cاستفاده می شود،که ترتیب رنگی آنها به صورت زیر می باشد .

  فازاول :به رنگ قرمز .

فازدوم:به رنگ زرد .

فاز سوم :به رنگ آبی .

طریقه ی استقرار شینه های فاز اول ، دوم و سوم در سوطح متلف به قرار زیر خواهد بود .

(ج -1 ) برای شینه کشیهای افقی واقع د سطح افقی تابلو : شینه سمت جلو تابلو به رنگ قرمز ، شینه وسط به رنگ زرد و شینه ای که به طرف پشت تابلو قرار می گیرد به رنگ آبی خواهد بود .

(ج – 2)بآبی خواهد بود  برای شینه کشیهای واقع د طوح عمودی تابل. : شینه بالتا به رنگ قرمز ، شینه وسط به رنگ زرد و شینه پایین به رنگ آب خواهد بود .

(ج – 3) برای شینه کشهیا عمومی واقع در سطح عمومی تابلو (جهت نگاه از جلو تابلو ): شینه سمت چپ به رنگ قرمز ، شنه وسط به رنگ زرد و شینه سمت راست به رنگ آبی خواهد بود .

(ج – 4) برای شینه کشیهای عمودی واقع در سطح عمودی تابلو ( جهت نگاه از جنب تا بل ) : شینه سمت جلو تابو به رنگ قرمز ، شینه وسط به رنگ زرد و شینه ای که به طرف پشت تابلو قرار میگیرد به رنگ آبی خواهد بود.

(د) وسایل اندازه گیری و چراغهای سیگنال و اعلام خطر ، در صوتی که روی قسمت متحرک یاقابل برداشت تابلو نصب شده باشند کلیه سیم کشیهای مربوطه باید با کابل یا سیم قابل انعطاف انجام گیرد .

(ص) کلیدها و وسایل اندازه گیری وسیستم هایی کنترل وخطوط خارجی باید داری شماره راهنما بوده و شماره خطوط محلی که تغذیه می شود بعلاوه وسایل اندازه گییری و سیستم های کنترل و خطوط خارجی باید روی ص2فحه ترمینال علامت گذاری شده و انجام گیرد.

(ط)کلیه سر سیمها در ابتدا و انتهای داخل تابلو و همچنین کابلها باید به منظور راهنمایی در تغییرات بعدی طبق نقشه مربوطه شماره گذاری شود

  (ل) شماتبک تیسیم بندی کلیدها در تابلو بر حسب حداقل قدرت قطع کلید و جدول قدرت قطع مجاز کلیدهای فرعی نسبت به قدرت قطع کلید اصلی مشخص می شود.

(م) ابعاد تابلو اصلی توزیع فشار ضعیف ، یا ایستاده ، قابل دسترسی از پشت به قرار زیر است .

 

(4-2-2)تابلو نیم اصلی توزیع نیروی برق فشار ضعیف ایستاده و قابل دسترسی از جلو و پشت

مشخصات فنی و شناخت و روش نصب تابلو اصلی دقیقاً مانند تابلوهای است که در بند (2-4-1) آمده است.

(4-4-3) تابلو اصلی توزیع برق فشار ضعیف – چند خانه ای (نوع ایستاده)

(الف ) اینگونه تابلو باید از نوع ایستاده با اسکلت و نوع ایستاده با اسکلت و پوشش فلزی بوده و با یک دست آستری و یک دست رنگ اصلی پوشیده شود اسکلت نگهدارنده تابلو از آهن تابلو از نبشی و ناودانی ، سپری و پوشش ان از ورقه هاق فلزی حداقل به ضخامت 2 میلیمتر یا بیشتر ساخته شود . ساختمان تابلو باید طوری باشد که هر سلول قابل تفکیک به سه ، چهار یا شش خانه اصلی نیز قابل تفکیک به اجرای کوچکتر دو ، سه و یا چهار خانه فرعی باشد. تقسیمات مزبور باید داری ابعا استانداری و مساوی بوده و هر قسمتی نیز باید مجهز به درب جداگانه ، برای نصب یا تعویض وسایل داخل آن باشد.

پوشش های طرفین تابلو برای سهولت در امر توسعه با پیچ و مهره های کرومعه به اسکلت اصلی متصل شود بطوریکه در صورت نیاز به توسعه تابلو بدون دخالت در کار آن انجام پذیر باشد.

(ب) شینه کشی در این تابلوها باید به نحوی باشدکه در این نوع تابلوها باید به نحوی باشدکه در صورت لزوم اضافه کردن کلید در هر قسمت از تابلو و یا تبدیل یک قسمت به چند قسمت بلعکس باید توافق در ادامه کار تابلو اکان پذیر باشد.

شینه ها بهتر است در صورت امکان دارای مقطع گرد و با ایزولاسیون باشند. محل اتصال کلیه شینه ها به همدیگر و کلیدها به شینها ، باید به طور کامل تمییز شده و در صورت امکان با یک لایه نقره ای پوشیده شود و سپس در شینه ها تخت بوسیله پیچ و مهره و واشرهای مسی و یا برنجی محکم شود و در شینه های گردد با  بسته هاثی دو راهی ، سه راهی و چهار راهی شینه گردد بهم متصل شوئد تا حداکثر هدایت الکتریکی در محل ساخت بوجود امده و از گرم شده جلوگیری شود و نیز حداقل فاصله بین شینه های باید از ده سانتی متر کمتر نباشد . اتصال کابلها به شینه ها ، کلیدهای ، فیوزها باید بوسیله کابلشود انجام گیرد  .

(ج) لوازم داخل تابلو از قبیل کلیدها ، کنتاکتورها وسایل اندازه گیری ، فیوز ها ، رله ها ، واحدهای اعلام خطر و غیره باید به نحوی انتخاب و نصب شوند که با باز کردن درب هر قسمت یا هر خانه به سهولت قابل دسترسی و تعویض یا تبدیل باشد و در صورت امان کلیه وسایل و لوازم داخل تابلو باید از نوع فشاری باشد .

(د) کیه سر سیمها و کابلها در ابتدا و انتهای مسیثر در داخل تابلو باید به منظور راهنمایی در تغییرات بعدی طبق نقشه مربوطه شمار گذاری شود . کلدها ، وسایل اندازه گیری و غیره که دذ تابلو نصب می شود باید دارای شماره راهنما بوده و شماره های خطوط محلهای که برای اتصال تعیین شوند روی آن نوشته شود بعلاوه اتصلات وسایل اندازه گیری و سیستم های کنترل و خطوط خارجی باید در روی صفحه ترمینال علامت گذاری شده انجام گیرد.

(س) ابعا تابلو اصلی توزیع نیروی برق فشار ضعیف ، نوع ایستاده ، چند خانه ای به قرار زیر است.

 

(4-4-4) روش نصب تابلوهای ایستاده قابل دسترسی از جلو قابل دسترسی از پشت و چند خانه ای این قبیل تابلو ممکن است بر حسب مورد یکی از دو روش زیر نصب شود .

الف ) نصب بر روی اطاقک کار : برای نصب این قبیل تابلو بر روی اطاقک کار باید یک دهانه به شکل مستطیل با ابعاد کف تابلو در سقف اطاقک مزبور احداث و تابلو بر روئی آن نصب شود . طول دهنه مورد نظر باید 20 سانتی متر کمتر از عرض مجمکوعه تابلو باشد و عرض آن برای تابلومهای قابل دسترسی و چند خانه 40 سانتی متر و برای تابلوهای فاقد دسترسی از پشت 60 سانتی متر خواهد بود . به دهنه باید با آهن نبشی 4 سانتی متر مهار شود

(ب) نصب بروی کانال

طول کانال مورد نظر که تابلو بر روی ان استقرار می یابد باید 20 سانتی کمتر از عرض مجوعه تابلو باشد و عرض آن برای تابلوهای قابل دسترسی از جلو و چند خانه 40 سانتی متر و برای تابلوهای قابل دسترسی از جلو و چند خانه 40 سانتی متر و برای تابلوهای قابل دسترسی از پشت 60 سلنتی متر و عمق آغن 80 سانتی متر خواهد بود . این کانال به کانالی که کابلهای ورودی و خروخی می یابد باشد. لبه کانال  باید با آهن نبشی 4 سانتی متر در 4 سانتی متر مهار شود برای جلوگیری از جمع شدن ان در داخل کانال طرح آن بایدآبکش بوده و یا به یک سمت شیب داده شده و منتها بهتر شود تا آب جذب چاهک شود .

(4-4-5) تابلو نیمه اصلی توزیع نیروی برق فشار ضعیف یا ایستاده چند خانه ای

مشخصات فنی و ساخت و روش نصب تابلو نیمه اصلی دقیقاً ماننده تابلو اصلی است که در بند ( 2-4-3و 2-4-4-) آمده است. ( 4-4-6) تابلو توزیع نیرو نوع ایستاده چند خانه ای

الف) این نوع تابلو از جعبه مشابه با ابعاد مساوی که به طور مساوی به هم متصل شوند و بر روی پایه فلزی مشترک یا دیوار قابل نصب تشکیل می شود جعبه ها که حاوی شینه ها ، کلید خودکار ، وسایل اندازه گیری و غیره می باشد از چدن یا فولادی یا کائوچو ساخته خواهد بود . هر جعبه مجموعاً دارای پنج درب جلو برای دسترسی به وسایل و درب های جانبی برای اتصال جعبه ها به یکدیگر عبور اتصالات برقی و یا توسعه خواهد بود .

(ب) برای جلوگیری از نفوذ گرد و غبار و آب به داخل جعبه ها کلیه دربهای فوق الذکر باید دارای واشر مخصوص آب بندی باشد و هنگام برداشتن دربها و اتصال جعبه به یکدیگر باید توجه شود که واشرهای مزبور حتماً بین دو جعبه قرار داده شوند .

(ج) شینه ها بایستی بوسیله بسته های عایق مخصوص به بدنه جعبه مهار شده و سر شینه ها جهت اتصال به یکدیگر آب نقره کاری و محل لازم برای عبور به جعبه مجاز در طرفین جعبه پیش بینی گردد . اتصال شینه ها به یکدیگر باید بوسیله پیچ و مهره مسی با برنجی انجام شود .

(د) وسایل و تجهیزات که در داخل هر جعبه نصب می شود باید متناسب با جعبه و از یک سازنده باشد.

(س) تابلوهای چند خانه ای برای توزیع یروی اصلی برق در پست برق فضاهای باز صنعتی و کارخانجات بالاخص در مناطق غباری و مرطوب بکار برده می شود .

 

تابلو توزیع فرعی نیروی برق – نوع دیواری

(الف) این نوع تابلو ، که ممکن است بر حسب مورد در روی کار یا توی کار نصب شود ، شامل سه قسمت اصلی جداگانه به شرح زیر خواهد بود :

(الف – 1) جعبه تابلو در صورتی که ارتفاع تابلو مورد نیاز تا یک متر باشد، جعبه تابلو از ورق آهن با ضخامت 25/1 میلیمتر ساخته شود و چنانچه ارتفاع تابلو مورد نظر از یک متر تجاوز کند ، جعبه تابلو بایستی از ورق آهن با ضخامت 5/1 میلیمتر انتخاب گردد.

برای ورود کابل و لوله به داخل تابلو باید در جدارهای فوقانی و تحتانی جعبه تابلو سوراخهایی و یک نوع بست هایی به قطرهای مختلف ، یا شیار  سراسری با درپوش تعبیه شود.

(الف -2)اسکلت داخلی برای نصب لوازم کلیه وسایل و تجهیزات داخل تابلو برای جلوگیری از آسیب و صدمه در زمان اجرای عملیات ساختمانی ، بایدبر روی یک اسکلت جداگانه نصب شود.

اسکلت مزبور باید از ورق آهن به ضخامت 5/1 میلیمتر با خم کاریهای لازم ساخته شده.

(الف -3) چهار چوب و درب تابلو ضخاکت ورق آهن مورد لزوم برای چهار چوب و درب تابلو باید برابر ضخامت تعیین شده برای جعبه تابلو باشد.

درب تابلو از نظر استقامت بایدپشت بند بوده دورنگار فوری تا دورنگار فوری آن دارای خم های به شکل (u ) باشد چار چوب تابلوهای روکار باید از چهار طرف حداقل 2 سانتی متر بیشتر از ابعاد جعبه تابلو ساخته شود .

  کلیه اجرای تابلو فوق الذکر باید پس از شست و شو با یک دست رنگ ضد رنگ ، یک دست رنگ آستری و یک دست رنگ اصلی پوشانده شود .

  (ج) روش نصب تابلو رو کار باید پس از تکمیل نمقاشی ساختمان بوسیله چهار عدد پیچ و رول پلاک مناسب بر روی سطح دیوار نصب شود .

  برای نصب تابلوهای توکار بایدپس از اجرای گچ و خاک یا کاهگل دیوار محل نصب تابلو ابتدا فقط جعبه تابلو هم همسطح از سطح تمام شده دیوار بوسیله حداقل چهار پیچ و رول پلاک مناسب نصب شود و سپس سایر اجزای تابلو از قبیل اسکلت ، چار چوب و درب ان قبل از شروع نقاشی ساختمان نصب شود. ارتفاع نصب برای کلیه تابلوهای دیوار 210 سانتی متر از بالای تابلو تا کف تمام شده خواهد بود( 4-4-8) تابلو توزیع نیرو و روشنایی برای نصب در محوطه راست :

  الف) این نوع تابلو باید از نوع ایستانده و با اسکلت نگهدار از آهن گالوانیزه به فرم نبشی و ناودانی و سپری و پوشش آن از تابلو         ورقه های آهن گالوانیزه با ضخامت حداقل 2 میلیمتر یا بیشتر ساخته و پس از شستشو با مواد مخصوص پاک کننده چربی طبق مرحله گذشته رنگ شوند.

  این نوع تابلو ممکن است از آلومینیوم نیز ساخته شود که در این صورت اسکلت نگهدار و کلیه اجزای آن از آلومینیوم خواهد بود. و پوشش ان باید از ورقه های آلومینیوم با ضخامت حداقل 3 میلیمتر یا بیشتر ساخته شود .

  (ب)بدنه این نوع تابلو باید به نحوی ساخته شود که کلیه جوانب آن کاملاً مسدود بوده و نقطه از طرف جلو قابل دسترسی باشد سقف بیرونی این نوع از تابلوها باید دارای شیب دو طرفه لبه برگردان به طرف داخل یاشد و حداقل سانتی متر از هر چهار طرف بزرگتر از ابعاد تابلو باشد . ساختمان تابلو باید طوری باشدکه دسترسی به کلیه لوازم و تجهیزات داخلی تابلو برای فرمان تعمیر و تعویض بدون تداخل با کار قسمتهای دیگر امکان پذیر باشد درب تابلو باید مجهز به لاستیک آن آبندی باشد. این گونه از تابلو باید از نظر بیرونی مجهز به قفل مخصوص باشد و درب آن بوسیله کلید آچار مخصوص باز و بسته شود. برای مشخصات فنی و نحوه شینه بندی به بند 2 -4-1 ج ) مراجعه شود.

  (د) برای سیم کشی وسایل اندازه گیری و چراغهای سیگنال شماره گذاری سر سیمها و کابلها بله ترتیب به بندهای 2-4-1 د) و (2-6 ) مراجعه شود.

  (س) ابعاد تابلو توزیع و روشنایی برای نصب در محوطه باز به ترتیب زیر است .

 

(ه) روش نصب : این نوع تابلو باید بر روی سکوی بتنی یا آجری که 20 الی 25 سانتی متر از کف تمام شده خیابان یا محوطه مربوطه ارتفاع داشته باشد ، نصب شود . سکوی یادد شده که از نوه تو خالی خواهد بود ، باید دارای دیواره به قطر 20 ال 25 سانتی متر باشد و نیم متر پایین تر از کف تمام شده محوطه شروه و تا 20 الی 25 سانتی متر بالاتر از کف مزبور ادامه یابد.

لبه خارجی سکو ، که به صورت نیم گرد (پخ) ساخته خواهد شد باید از هر چهار طرف حداقل 10 سانتی متر بزرگتر از بدنه تابلو بوده و لبه داخلی آن حداقل 5 سانتی متر از بدنه تابلو فاصله داشته باشد. محل نصب در فضای باز باید طوری پیش بینی شود که در جلوی آن محل جای کافی برای دسترسی به تابلو وجود داشته باشد.

 

 

 

لوازم ، وسایل و تجهیزات داخل تابلو

لوازم ، وسویال و تجهخیزاتی که داخل تابلو نصب می شود و یک تابلوی کامل را تشکیل می دهند شامل اقلام زیر است :

1-   وسایل اندازه گیری مانند ولت متر ، آمپر متر ، فرکانس متر ، کسینوس فنی متر ، ترانسفورماتور جریان ، دورنگار فوری شمار ، فشار سنج و غیره

2- 2- لوزام و وسایل حفاظت و فرمان مانند فیوزهای فشنگی و چاقویی ، کلیدهای مینیاتوری ، کلیدهای خودکار حفاظت خط یا موتورهای کنتاکتوری مجهز به رله محافظ ( بی – متال ) یا بدون رله محافظ -0 کلید گردان -  کلید چاقویی – رله ها و تایمرهای منختلف ، کلید فرمان ولت متر و آمپر مت و غیره

3-   وسایل سمعی و بصری اعلام خطر ، چراغ سیگنال و غیره

4-   مقرها و شینه ها

5-   (4-5-1) اجرای داخلی تابلو های اصلی

6- در تابلوهایی که برای توزیع برق اصلی بکار برده میشوند کلید ورودی (اصلی ) باید الزاماً از نوع خودکار بوده و کلیده8ای توزیع فرعی ، در صورتی که برای تذیه تابلوهای نیم اصلی یا فرعی سیستم های موتوری بکار رود . باید از نوع خودکار ، چنانچه برای تغذیه تابلوهای نیم اصلی یا فرعی سیستم های روشنایی مورد استفاده قرار گیرد باید از نوع کلید فیوز و یا کلید گردان یا چاقویی با فیوز جداگانه باشد

(توضیح: چنانچه با متصله بیش از 60 آمپر باشد، باید از ترانس جریان و امپر متر مخصوص با ضریب مناسب استفاده شود .)

در مواردی که از کلید و فیوز جداگانه استفاده می شود ، کلید باید قبل از فیوز قرار گیرد به طوری که با خاموش کردن کلید برق فیوز نیز باید قطع شود .

(4-5-2) تابلوهای فرمان و وسایل موتوری :

در تابلوهای فرمان وسایل موتوی کلید اصلی باید از نوع خودکان حفاظت موتوری بودذه و مجهز به دستگاه آمپرمتر و دستگاه ولت متر و کلید تبدل ولت متر از نوع هفت حالتی باشد.

مدارهای فرعی فرمان وسایل موتوری الزاما ً دارای کنتاکتور و رله محافظ باشد اگر در مورد دستگاههای مجهز به تابلوی فرمان و رله راه اندازی جداگانه ، که در این صورت مدار مزبور بتاید بوسیله کلید فیوز یا کلید گردان و فیوز جداگانه محافظت شود .

برای آگاهی از خاموئش و روشن بودن کلید اصلی یا هر یک از کنتاکتورها باید برای هر مدار دو عدد چراغ سیگنال به رنگ های قرمز و سبز پیش بینی شود .

هر مدار در صورت لزوم باید مجهز به آمپر متر مناسب با شدت جریان آن باشد و در مدارهایی که شدت جریان آن بیش از 60 آمپز باشد باید از ترانس جریان و آمپر متر مخصوص با ضریب متناسب استفاده شود .

آمپر متر انتخابی نباید از حدود 25% حداکثر بار بیشتر در نظر گرفته شود بطور مثال در صورتی که حداکثر بار 400 آمپر باشد آمپر متر و ترانس جریان انتخابی باید با نسبت تبدیل 5/500 باشد.

(4-5-3) تابلو فرعی روشنایی

در تابلو فرعی روشنایی تک فاز و سه فاز ، کلید اصلی باید حتی الامکان از نوع گردان بوده برای محافظت در برابر اضافه بار و اتصال کوتاه نیز از فیوز فشنگی مناسب با ظرفیت کلید اصلی استفاده شود .

کلیه مدارهای خروجی که برای روشنایی پریزها ئو غیره بکار می رود باید ترجیحاً به وسیله کلیدهای مینیاتوری ، فیوز فشنگی یا ظرفیت اسمی زیر محافظت گردد :

 

کلیه سیم کشیهای داخلی تابلو ، از کلید اصلی به فیوز اصلی به شینه توزریع و از شینه توزیع به کلید مینیاتوری یا فیوزها و از کلیدهای مینیاتوری یا فیوزها به ترمینال باید با سیم مسی تا لا(مفتولی ) با عایق حداقل 1000 ولت و با سطح مقطع مناسب (حداکثر چهار آمپری برای هر میلی متر مربع از سطح مقطع سیم) انجام شود .

فرم بندی سیم کشی های مزبور باید بنحوی انجام بگیرد که در صورت نیاز تعویض هر یک و سیم ها بدون تداخل با کار سایر مدارها امکان پذیر باشد و یا کلیه سیم کشی های داخلی کانال مخصوص از نوع نسوز انجام شود .

سح مقطع ترمینالهای مورد کاربرد باید با سطح مقطع هادی های دذاخلبی تابلو یکسان باشد و به علاوه به ه9ر ترمینال باید فقط دیک هادی وصل شود و اتصال دو یا چند هادی به یک ترمینال تک سوراخ مجاز نمی باشد.

(4-6) آزمایش تابلوهای فشار ضعیف

کلیه تابلوهای فشار ضعیف باید پس از ساخت در کارخانه و همچنین پس از نصب در و قبل از راه اندازی در زمینه های خواص دی الکتریک ، افزایش دما ، ایستادگی در برابر اتصال کوتاه ، پیوستگی مدارهای حفاظتی ، خواص و خزشی و نحوه کار اجزاء مکانیکی و درجه حرارت مورد آزمایش قرار می گید. این نوع آزمونها باید بر اساس مفاد بند 8 نشریه شماره 1928 موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران زیر عنوان مشخصات آزمونها باشد.

تابلو چيست؟

تابلو عبارت است از فضايي که تجهيزات برقی در آن نصب می شوند.در تعريف تابلو لزومی ندارد آنرا حتمأ يک فضای بسته فلزی بدانيم بلکه فضای بسته فلزی، نوعی از تابلو محسوب می شود. مشکلات ناشی از نصب تجهيزات و خطرات ناشی از عوامل محيطی و پديده هايي مانند اتصال کوتاه که در تجهيزات الکتريکی روی می داد و در دسترس بودن تمام قسمتهای برقدار از سوی اپراتور، سازندگان را بر آن داشت تا ايمنی بيشتری را تامين کنند، از اين رو تابلو به شکل محفظه بسته طراحی شد تا تجهيزات داخل آن غير قابل دسترس باشند.

انواع تابلو از لحاظ ساختار :

 تابلوهای Metal Enclosed : تابلوهايي به شکل محفظه تمام بسته فلزی که تمام تجهيزات الکتريکی اعم از کليدها، ترانسهای جريان و ولتاژ، لوازم اندازه گيری، شينه ها و ... در داخل آن نصب می شود.این تابلوها  به دو دسته تقسیم می شوند:

1- تابلوهای Metal Clad: اين نوع تابلوها نوعي از تابلوهای Metal Enclosed هستند که در آنها، محفظه های مختلف از يکديگر جدا شده اند. اين امر باعث می شود تا اگر خطايي در يکی از محفظه ها روی دهد، اين خطا به محفظه های ديگر انتقال پيدا نکند و ساير محفظه ها نيز تحت تأثير آن آسيب نديده و محفوظ می مانند.

يک تابلو Metal Clad به چهار بخش تقسيم می شود :

- محفظه باسبار

- محفظه سر کابل

- محفظه LV (کنترل) که تجهيزات اندازه گيری، حفاظتی و کنترلی در آن قرار می گيرند.

- محفظه کليد

2- تابلوهای Compartment Type: اين نوع تابلوها نوعي از تابلوهای Metal Enclose هستند که در آنها، محفظه های مختلف از يکديگر جدا نشده اند.

در طراحی يک تابلو بايد موارد زير در نظر گرفته شود :

-  شرايط محيطی (جهت بهره برداری)

- شرايط لازم برای نصب

-  شرايط حفاظتی

 انواع تابلو از لحاظ محل نصب :

-   داخلی (Indoor) : تابلو در فضای بسته مانند داخل سالن يا سوله نصب می شود.

-  فضای باز (Outdoor) : تابلو در فضای باز نصب می شود.

تقسیم بندی تابلوها :

1-تابلوهای فیکس (Fix) :

-تابلوهای ایستاده چند منظوره(Multi Purpose):این تابلوها بصورت ایستاده قرار میگیرند و تابلوهای چند منظوره می باشند وداخل انها می توان تجهیزات کنترل-قدرت-پنوماتیکی و...نصب کرد.

-تابلوهای دیواری(Wall Mounting):این تابلوها به دو دسته تابلوهای روکار(On Surface)و تابلوهای توکار (Flush Mounting)تقسیم میشوند.

-تابلوهای (Rack):تابلو هایی هستند که حالت قفسه قفسه دارند و محفظه های اندازه گیری-الکترونیکی-کنترل ومخابراتی و... روی انها نصب می شود.

*تابلوهای Swing نوعی از تابلوهای Rack  هستند که دارای در متحرک می باشد  و مزیت ان این است که پشت تجهیزات ان قابل رویت است و دسترسی به پشت تجهیزات فراهم است این مدل بسیار گران است و درب ان هم شیشه ای است.

 

2-تابلوهای کشویی (Withdraw able):

-تابلو های کنترل موتورها(Motor Control Center(MCC)):این تابلو ها بصورت کشویی ساخته می شود و برای کنترل موتورها ساخته می شود .این تابلوها بخاطر مزیت تابلوهای کشویی بسیارگران هستند.

-تابلوهای مرکز قدرت(Power Center):این تابلوها برای تغذیه تابلوهای MCC استفاده میشوند و یک تابلوی توزیع است و میتواند چند تا تابلوی MCC را تغذیه کند در این تابلو ها کلیدها بیشتر از نوع هوایی هستندوبعد از پست اصلی استفاده می شوند.

 

*تابلوهای مدولار:

نوع پیشرفته تابلوهای فیکس ایستاده است. هر فیدر به شکل یک مدول در تابلو نصب شده وبه وسیله یک صفحه فلزی از فیدر بالایی وفیدر پایینی خود جدا می شوند  و از لحاظ دسترسی به سر کابل  به دو نوع کلی تقسیم می شوند:

-دسترسی از پشت

-دسترسی از جلو :در این حالت معمولا" در کنار درب اصلی تابلو درب کوچکی به نام درب کناری تعبیه شده و اتصالات کابل ها به فیدرها از طریق این درب انجام میشود این نوع سلولها را از لحاظ محل ورود سر کابل های ورودی وخروجی میتوان به ورود از بالا و ورود از پایین تقسیم نمود.

 

*انواع تابلوها از لحاظ ايستايي :

ايستاده(Self Standing / Free Standing) :تابلو حالت خود ايستا دارد ( نياز به مهار آن توسط سازه ی ديگری نيست و يا به ديگری تکيه ندارد.)

ديواری (Wall Mounted) : تابلو هايي که روی ديوار نصب می شوند.

اين تابلوها اگر روی سطح ديوار نصب شوند، روکار، Surface Mounted و اگر داخل ديوار جاسازی شوند، توکار، Flush Mounted يا Recessed Mounted ناميده می شوند.

 

انواع تابلو ها از لحاظ سطح ولتاژ :

تابلو ها از لحاظ سطح ولتاژ به دو دسته تقسيم می شوند:

تابلوهاي فشار ضعيف(LV) تا 1000V

تابلوهاي فشار متوسط (MV) از 1000V تا 36000V

 تابلوهای فشار ضعيف :

تابلوهاي فشار ضعيف در سطح ولتاژ کمتر از 1000V قرار دارند.

مطابق IEC60439-1 تابلوي فشار ضعيف ترکيبی است از يک يا چند وسيله قطع و وصل (Switching Device)فشار ضعيف همراه با تجهيزات کنترلی، اندازه گيری، نشانگر، حفاظتی، تنظيم کننده و ... مربوط به خود که نحوی کامل نصب و سوار شده و کليه Interconnection ها و اتصالات الکتريکی و مکانيکی داخلي و قطعات ساختمانی را شامل گردد.ولتاژ نامی تابلوهای فشار ضعيف معمولأ تا 690V و ولتاژ سرويس تا 400V می باشند.

تابلوهای فشار ضعيف معمولأ در دو نوع زير ساخته می شوند :

تابلوی ايستاده (Fix) ثابت

تابلوی ايستاده (Withdraw able) کشويي

تابلوهای فشار متوسط :

تابلوهای فشار متوسط در سطح ولتاژ بين 1000V تا 36000V قرار دارند.

اجزای اصلی يک تابلو فشار متوسط شامل بدنه، کليد (دژنکتور) و يا کنتاکتور فشار متوسط، رله، باسبار، ترانفورماتور ولتاژ و جريان، لوازم اندازه گيری و تجهيزات کنترلی می باشد.

تابلوهای فشار متوسط به دو دسته کلی تقسيم می شوند:

تابلوهای فشار متوسط ثابت(Fix)

تابلوهای فشار متوسط کشويي (Withdraw able)

مراحل ساخت تابلوی برق در کارخانه

۱- شرایط فنی :

1- 1- استانداردها و مراجع

مندرجات نشریه 110 سازمان برنامه و بودجه به عنوان مرجع حقوقی پایه؛ استانداردهای موجود در موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی کشور در مورد تاسیسات و تجهیزات الکتریکی جهت رعایت استانداردهای داخلی و استانداردهای VDE و IEC در تطبیق مشخصات فنی طرح با استانداردهای بین المللی در ساخت تابلوها و تجهیزات الکتریکی ملحوظ گردیده است.

۲- 1- طراحی و تهیه نقشه های اجرائی

در این مرحله و از ابتدای مذاکرات با کارفرما و ارائه پیشنهاد تا شروع کار خط تولید موارد ذیل توسط واحد فنی – مهندسی و فروش این شرکت صورت خواهد گرفت :

الف- دریافت و مطالعه اسناد و نقشه ها (در صورتیکه کارفرما فقط اکتفا به ارائه مشخصات فنی و اطلاعات کلی نماید واحد مهندسی این شرکت اقدام به طراحی و تهیه نقشه های تک خطی نموده و جهت تائید و کنترل نهایی آن به کارفرما عودت می نماید.) تیپ آنها و همچنین تهیه نقشه های جانمایی تابلوها؛ برآورد قیمت

ب- بررسی نقشه ها و مشخصات فنی فهرست لوازم و تجهیزات بطور دقیق با توجه به مارک و ارائه پیشنهاد.

ث- مذاکره با کارفرما و مشاور پس از عقد قرارداد و دریافت نظریات و خواسته های فنی آنها.

ت- بررسی تطابق نقشه ها و اسناد ارائه شده با استانداردهای معتبر و خواسته های کارفرما و مشاوره و انجام اصلاحات (در صورت نیاز) جهت ارائه طرح مطمئن برای دستیابی به محصول مرغوب در حداقل زمان.

- تهیه نقشه های اجرائی شامل :

- نقشه ایزومتریک (CUBICLE)

- نقشه جانمائی (LAYOUT)

- نقشه مدارهای قدرت و فرمان با شماره گذاری سیم ها و ترمینال ها(WIRING DIAGRAM)

- ارائه نقشه های اجرائی بهمراه فهرست لوازم و تجهیزات به کارفرما جهت تایید و عودت آن به کارخانه جهت استارت تولید.

- برنامه ریزی جهت قسمتهای مختلف خط تولید به پروژه های در دست انجام و یا در حال مذاکره

ساختمان عمومی تابلوها

الف- کلیه تابلوها اعم از دیواری و ایستاده فشار ضعیف؛ توزیع؛ فرمان از ورق روغنی بضخامت (1.5-2.5) میلیمتر ساخته خواهند شد.

ب- اسکلت تابلوهای ایستاده فشار ضعیف از ورق فولادی و روغنی به ضخامت 2 میلیمتر ساخته می شود.

پ- بدنه تابلوها از دو قسمت شاسی و بدنه (پوشش) که بوسیله پیچ و مهره بهم اتصال می یابند ساخته می شود.

ت- تابلوهای چند سلولی از سلولهای مجزا ساخته شده که بوسیله پیچ و مهره به همدیگر اتصال می یابند.

ث- کلیه سلولها از قسمت جلو دارای درب مجهز به قفل و لولا و پیچ و مهره بود که در کنار درب تابلوها محل مناسب جهت نصب لاستیک تعبیه می گردد.

ج- سلولها طوری ساخته می شوند که دارای فضای کافی بوده و عمل بازرسی و تعمیرات و دسترسی به لوازم و تجهیزات و شینه ها به سهولت انجام پذیرد و ضمنا در هر زمان امکان توسعه داشته باشد.

چ- قسمت پشت سلولها بوسیله ورق روغنی به اسکلت سلول پیچ و مهره میگردد و در صورت تقاضای کارفرما درب لولا مطابق مشخصات بند (ث) نیز قابل اجرا می باشد. در دو حالت امکان دسترسی به تجهیزات و لوازم داخل تابلو به هنگام بازرسی و تعمیرات به سهولت انجام خواهد گرفت .

ح- به لحاظ جلوگیری از صدمات احتمالی قسمتهای نصب تجهیزات اصلی کنترل؛ اندازه گیری و محل ورود و خروج کابلها حتی الامکان مجزا از هم انجام می گیرد. لوازم اندازه گیری در جلو سلول و در قسمت بالای آن نصب خواهد شد؛ بطوریکه براحتی قابل رویت و استفاده باشد.

سلول مربوط به ورودی با توجه به نیاز پروژه در یک سمت و سلولهای مربوط به خروجی در سمت دیگر قرار می گیرد : محل استقرار شینه های اصلی (فازها) در بالا و قسمت عقب سلولها و شینه نول و ارت در پائین سلولها و در سرتاسر تابلوها خواهند بود.

خ- بدنه تابلوها به گونه ای ساخته می شود تا هر گونه تغییرات در تابلوها بدون نیاز به جوشکاری و نقاشی مجدد امکان پذیر باشد. (پیش بینی سوراخهای مناسب و جابجائی با پیچ و مهره)

د- در قسمت بالای تابلو قلاب مناسب جهت حمل تابلوها پیش بینی میگردد.

ر- در تابلوهای ایستاده پل کابل جهت کابلهای ورودی و خروجی پیش بینی خواهد شد.

رنگ آمیزی

واحد نقاشی و رنگ آمیزی با بکارگیری امکانات پیشرفته و مدرن؛ با کنترل توسط آزمایشگاه مجهز این شرکت و استفاده از تخصص اساتید دانشگاه در کنترل و آزمون از مرحله انتخاب رنگ تا مرحله رنگ آمیزی کلیه قطعات بدنه تابلو را با بهترین پوشش رنگ مطابق درخواست کارفرما و طبق مراحل زیر رنگ آمیزی می نماید.

- رنگ تابلوها بصورت کوره ای الکترواستاتیک طبق مراحل زیر به ضخامت حداقل 80 میکرون زده خواهد شد.

- چربی زدایی (در وان مخصوص)

- اکسید زدایی (در وان مخصوص)

- فسفاته (در وان مخصوص)

- و نهایتا لایه رنگ پایانی خواهد بود.

ضمنا کارخانه این شرکت آماده بازدید کارشناسان آن شرکت محترم از آزمایشگاه، امکانات، رنگ آمیزی و کنترل کیفیت می باشد.

مونتاژ لوازم و تجهیزات الکتریکی

بر اساس نقشه های جانمایی عملیات مونتاژ با توجه به مراحل ذیل انجام می گیرد:

الف- انتخاب پیچ و مهره ها جهت بستن تجهیزات الکتریکی با توجه به نوع تجهیزات و برآورد نیروهای وارده دینامیکی در هنگام برق دار بودن تابلو.

ب- نصب لوازم بگونه ای اجرا می گردد که در هر زمان که احتیاج به تعویض باشد به آسانی امکان پذیر بوده و زمان خاموش بودن تابلو را تا سر حد امکان تقلیل دهد.

پ- نصب لوازم در روی شاسی تابلو (اسکلت بدنه) و سینی های از پیش ساخته شده انجام میگیرد و تا سر حد امکان از نصب لوازم در روی پوشش تابلو پرهیز می شود.

ت- محل نصب شمشها و مقره ها از استحکام مکانیکی لازم برخوردار بوده و قادر به تحمل جریان اتصال کوتاه مجاز میباشند.

ج- هر گونه لوازم و تجهیزات بکار رفته با یک پلاک NAMEPLATE مشخص میگردد.

شینه کشی و سیم کشی

شینه کشی تابلوها با شمش (شینه) مسی از جنس مس الکترولیت E-CU که دارای خصوصیات مشروحه ذیل میباشد انجام میگیرد.

الف- مقاطع شمش (BUS BAR) با توجه به استانداردهای ذکر شده بگونه ای انتخاب میگردد که جریان نامی و پیوسته آمپراژ کلید اصلی هر یک از تابلوها را برای ولتاژ نامی بخوبی از خود عبور دهد.

ب- انتخاب شمش ها بایستی بگونه ای باشد که علاوه بر تحمل اثرات حرارتی ناشی از جریان اتصال کوتاه در مدت زمان یک ثانیه بتواند اثرات ناشی از دو و نیم برابر جریان نامی را نیز تحمل نماید.

پ- شینها با پوشش پلاستیکی ترموفیت به رنگهای آبی؛ قرمز و زرد مشخص میگردند.

ت- کلیه تابلوها دارای سیستم ارت خواهند بود.

ث- سیستم اتصال زمین تابلو جدا از سیستم نول میباشند.

ج- مقطع سیمهای ارتباطی در مدار قدرت از 5/2 میلیمتر و در مدار کنترل از 5/1 میلیمتر کمتر نخواهد بود.

ح- در کلیه سیم های داخل تابلو از رنگ های مناسب استفاده می شود.

خ- سیستم حفاظت الکتریکی از نوع T.N.S مطابق IEE چاپ پانزدهم میباشد.

د- کلیه تابلوها دارای اتیکت که شماره و نام تابلو روی آن حک شده باشد، خواهند بود.

ذ- بمنظور دستیابی به کیفیت برتر و بعنوان یک ویژگی خاص جهت ارتباط کلیدهای مینیاتوری به جای استفاده از سیم از باس بارهای مینیاتوری (MINIATURE BRIDGE) با پوشش عایق مخصوص استفاده خواهد شد.

بازرسی و کنترل کیفیت

این واحد تولیدی و مهندسی در طراحی و ساخت تابلوهای برق از معیارهای الکتریکی مکانیکی ذیل استفاده می نماید.

بازرسی و کنترل کیفیت بر اساس استانداردها و معیار الکتریکی و مکانیکی ذکر شده در بالا و در تمامی مراحل ساخت و اجرا انجام می پذیرد و مهمترین آنها موارد ذیل را شامل می شود.

- کنترل مجدد بدنه و رنگ آمیزی

- کنترل اتصالات و محکم بودن پیچ و مهره ها

- کنترل سایز سیمها و فواصل هوایی بین قسمتهای برق دار و بدنه

- کنترل مدارهای قدرت و فرمان

- کنترل شماره گذاری و کاربرد صحیح لوازم در تابلو مطابق نقشه

- کنترل عملکرد کلیه قطعات و نمایش عمل مدارهای فرمان با توجه به برق دار بودن تابلو و اطمینان از کارکرد صحیح تابلو

ضمنا بازدید از تابلوهای در حال ساخت برای کارفرما در همه حال محفوظ بوده و نماینده کارفرما میتواند در هر زمان با تعیین وقت قبلی نسبت به بازدید اقدام نماید.

تست و آزمایش

کلیه تابلوها پس از گذراندن مراحل بازرسی و کنترل کیفیت و در حضور نماینده فنی کارفرما مورد تست و آزمایشات مشروحه ذیل قرار گرفته و بعد از تنظیم صورتجلسه که به گواهی نماینده فنی کارفرما میرسد تحویل ایشان خواهد شد.

الف- آزمایشات مکانیکی سلولها

ب- آزمایشات عملکرد صحیح کلیه وسایل حفاظتی و اندازه گیری و سنجش

پ- آزمایشات عملکرد صحیح کلیه کلیدها

ث- آزمایشات سایر موارد مندرج در نقشه و مشخصات فنی اعلام شده از طرف کارفرما

9- 1- تکمیل مدارک ساخت و شناسنامه تابلو، بسته بندی و تحویل آن

بعد از اتمام کلیه مراحل تولید و انجام تست و آزمایش و صدور تائیدیه نهایی، اسناد و مدارک مشروحه ذیل در اختیار کارفرما قرار داده خواهد شد.

الف- نقشه ایزومتریک  CUBICLE

ب- نقشه جانمایی         LAYOUT

پ- نقشه مدارهای قدرت و فرمان با شماره گذاری سیمها و ترمینالها
DIAGRAM) (WIRING

ت- کلیه تابلوها در صورت درخواست کارفرما و قبول پرداخت هزینه در جعبه های چوبی مناسب بسته بندی و تحویل می گردد. (البته این در صورتی است که مورد یاد شده در قرارداد مربوط قید شده باشد.)

2- نوع اجناسی که در تابلوها بکار خواهد رفت بشرح ذیل می باشد :

- بنا به تقاضای خریدار محترم هر جنسی با همان مارکی که مد نظرشان باشد به کار برده خواهد شد. مع هذا پاره ای از سازنده های این شرکت به شرح صفحه بعد است.

 

ج: زمان تحویل

1- پس از دریافت نقشه ارسالی بنا به تعداد و نوع تابلوهای مورد نیاز ; مدت زمان تحویل مشخص می گردد.

و:گارانتی

در صورتی که تابلوها پس از نصب و پیش از اتصال به برق از طرف یکی از کارشناسان این شرکت مورد بازدید قرار گرفته و در حضور نماینده این شرکت اتصال برقرار گردد و جریان در تابلوها جاری شود.کلیه تابلوها تا 12 ماه پس از نصب و تحویل مورد ضمانت نامه کتبی این شرکت میباشد و شرکت موظف به بازدید ادواری از تابلوها تا مهلت ضمانت می باشد.

تعمیر و نگهداری تابلو

چگونگی اتصالات :

صحت اتصالات و سالم بودن آنها باید مرتبا بازرسی شوند و به هرگونه نشانه اضافه دما دقت شود .بعد از وقوع اختلال ، پیچ و مهره ها و قفلها و تمام وسایلی که از آنها جریان عبور می کند ، و اتصالات زمین بررسی شده و در صورت تغییر و ضعیف دوباره بصورت اول برگردانده شود . به سفت و محکم شدن یک پیچ اکتفا نشود زیرا ممکن است به علت درازی پیچ و یا گیر کردن در سوراخ کور بعدا شل شود . یک آزمایش با ولتاژ حدود میلی ولت می تواند اتصالات بد را نشان دهد.
انواع عایقها:

عایقهای جامد: عایقهای چینی و سایر عایقهای جامد از لحاظ ترک خوردگی و سایر اثرات مکانیکی باید بازرسی گردند ، بعد از هر تعمیر و یا بعد از وقوع خطا و یا هر وقت که به کیفیت عایق شک گردد تست مقاومت عایقی باید صورت گیرد . قبل از آزمایش ، عایق باید تمیز و خشک گردد . ولتاژ آزمایش با توجه به ولتاژ نامی تجهیزات انتخاب می گردد .

گاز 6SF

در کلیدهای قدرتی (Circuit Breaker) که از این گاز استفاده می شود به طور دوره ای فشار 6SF و دمای آن با مقدار مشخص شده آن توسط کارخانه سازنده مقایسه گردد .
اینترلاکها: هنگام امتحان اینترلاک ، احتیاط لازم برای جلوگیری از خطر برای دستگاه و اشخاص انجام شود تا از حوادث ناخواسته جلوگیری گردد.علت استفاده از اینترلاک ، اطمینان از عملکرد مشخص شده برای دستگاه است و اینکه اپراتور نتواند حالتی بوجود آورد که دستگاه برای آن طراحی نشده است و یا دستگاه هنگامیکه برای شخص خطر به بار می آورد عمل نکند این حالات معمولا شروع بکار وسیله ، خاموش کردن ، کلید زنی و اجازه دسترسی می باشد.
نگهداری سیستم اینترلاک

شخص مسئول نگهداری باید ، ماهیت و هدف استفاده از اینترلاک و جزئیات و تجربه کار مربوطه را داشته باشد. دفترچه نصب و راه اندازی و نگهداری کارخانه بعنوان مرجع باید در دسترس باشد.با توجه به نوع نصب اینترلاک توصیه های زیر قابل استفاده است:

الف) از لحاظ مکانیکی

1 - پیچ ها ، اهرمها ، فنرها، کشوها و قفل و بستها باید تمیز شده و به حد کافی روغن کاری شده تا عملکرد صحیح داشته باشند.

2- هر نشانه ای از پوسیدگی به دقت بررسی و در صورت لزوم قطعه تعویض گردد.
3 - تمام اجزا ثابت مانند پیچ و مهره ها ، پیچ تنظیم ، پین ها و ... باید بازرسی گردد.
ب) از لحاظ الکتریکی

1 – مدارات سیم بندی و ترمینالها کنترل و قسمتهای معیوب تعویض و یا تعمیر گردد.
2 – تست مقاومت عایقی روی مدارات کنترل صورت گیرد.

 

 

 

 

آزمایش نحوه عملکرد

بعد از بی باری شینه ها و فیدرها عملکرد تمام اینترلاکها باید بررسی گردد. این آزمایشات می بایست هم در جهت عملکرد و هم در جهت عدم عملکرد اینترلاک ترتیب داده شود تا هم از کار صحیح سیستم اطمینان حاصل شود و هم نسبت به جلوگیری از خطر در مواقع لزوم ، اطمینان حاصل شود.

تهویه
وسایل تهویه باید بررسی شده و اطمینان حاصل شود که جریان هوا از هیچ راهی مسدود نمی شود.

تجهیزات گرمازا و روشنایی

این وسایل نیز باید به دقت بازرسی گردند و چراغ روشنایی داخل تابلو و عملکرد کلید فشار متصل به درب و نیز گرمکن داخل تابلو و ترموستات و کلید آن مورد معاینه قرار گیرند.
ابزار آزمایشها

این ابزار نیز در دوره های منظم باید بازرسی شوند.اتمام تعمیر و نگهداری
تجهیزات باید عملکرد صحیح داشته و به دقت تنظیم شوند. همچنین باید از شل بودن قطعات ، سیم های اضافی و ... مطمئن بود. تمام پوششها ، وسایل اندازه گیری، رله ها بصورت کاملا ایمن در جای خود باشند و در صورت باز ماندن درب دستگاه ، حفاظت بیشتری از آن محوطه به عمل آید.
ایمنی در کار

روشهای تعمیر و نگهداری و ایمنی در کار

توصیه می شود که در تمام محوطه پستها و محل های کار بنابر نیاز و در طول عمر تجهیزات یک سری از قواعد ایمنی بصورت مدون در محل دید قرار داده شده و بصورت مشخص دنبال شود تا حدود دسترسی افراد و نوع و طرز نگهداری بصورت مشخصی به اجرا در آید.
تجهیزات خاموش کردن آتش

تمام افرادی که مسئولیت نگهداری وسایل و تجهیزات را به عهده دارند هنگام بروز آتش سوزی باید اطلاعات لازم را داشته باشند. نوع وسایل آتش خاموش کن باید مطابق نوع تجهیزات بوده و برای استفاده در پست خطری نداشته باشد و باید با توجه به دستورات سازندگان تهیه و دارای برچسب راه اندازی و نگهداری باشد.

کمکهای اولیه

کلیه افراد مرتبط با نگهداری تجهیزات تعالیم لازم برای برخورد با فرد برق گرفته را دیده باشند و وسایل کمکهای اولیه در دسترس باشد و نیز آدرس و تلفن تعدادی از نزدیکترین مراکز درمانی و بیمارستانها در دسترس باشد.

برچسب ها و دستورالعمل ها

قواعدکار مربوطه در دسترس تمام افراد مسئول ، روی سوئیچگیرها و تابلوها نصب و نحوه رفتار با شخص برق گرفته نمایش داده شود . همچنین دیاگرام خطاهای احتمالی و حفاظت های تاسیسات در دسترس بوده و اخطارهای لازم مربوط به هر وسیله برای افراد و کارکنان بر روی دستگاه قابل مشاهده باشند.

در صورت بوجود آمدن تغییرات در روند نگهداری و عملکرد سالم تجهیزات این تغییرات روی هر وسیله درج گردد.

دسترسی
تابلو باید طوری طرح شود که مانع از دسترسی افراد غیر مجاز گردد و نیز درجه حفاظت بر روی آن قابل دیدن باشد.

اقدامات حفاظتی و عایقی قبل از شروع بکار

1 – قبل و بعد از بی برق شدن با یک نمایشگر ولتاژ مناسب ولتاژ خوانده شود.
2 – وقتی کلید جداکننده قطع میکند باید نشانگر رویOFF قرار گرفته و نقطه ایزوله شده مشخص باشد.

3 – قبل از اطمینان از بی برق شدن و دشارژ و زمین شدن هادی مورد نظر از تعمیر آن خودداری گردد.
4 – از برقدار شدن تصادفی تجهیزات جلوگیری کرد.

5 – به مدارات کنترل کلیدها اینترلاکها و جداسازی قطعات ، نباید اعتماد داشت و احتمال دوباره برقدار شدن مدار اصلی و یا کمکی را در مد نظر داشت.

6 – تجهیزات تابلو دارای منابع تغذیه متفاوت می باشند که با خط اصلی فرق می کند لذا همواره هنگام بی برق کردن مدار اصلی و هنگامی که کلید جدا کننده، حالت خاموش و قطع را نشان می دهد، تمامی خطوط بی برق نیستند، لذا برای جلوگیری از وقوع اشتباه باید پیامهای هشدار دهنده مناسب نصب گردد در ضمن باید از برق دار شدن معکوس ترانسفورماتور ولتاژ و یا باز شدن ثانویه ترانس جریان جلوگیری کرد

7 – تمام سطوحی که در تابلو شامل هادی های برق دار می باشند درحالت عادی باید قابل دسترسی نبوده و دریچه های حفاظتی بسته باشند.

8 _ رله ها نباید در مدارات کنترل عایقی به کار روند تا از برق دار شدن اتفاقی جلوگیری نمایند.
9 – در صورت عدم وجود کلید زمین نکات زیر در مورد زمین کردن با سیم رعایت گردد
- تمامی فازها زمین گردند حتی اگر کار روی فاز دیگری صورت می گیرد .
- قبل از وصل کردن سیم زمین به فاز ابتدا سیم زمین به سیستم زمین وصل شود و پس از اینکه از صحت اتصال و محکم بودن آن اطمینان حاصل شد آن را به فاز متصل نمود .بعد از انجام کار سیم زمین ابتدا از هادی فاز جدا شده و سپس از سیستم زمین جدا گردد .سیم زمین به هیچ عنوان نباید برای سلولها یا قسمتهایی که در معرض هادی های برق دار فشار متوسط هستند به کار روند..

_{استانداردهای مورد نیاز برای برخی از قطعات بکار برده شده در تابلوها}

استانداردهای عمومی بدنه تابلو

- دربها باید با لولای گالوانیزه یا استیل بوده و دارای قفل باشد قفلها باید شبیه به هم انتخاب شده و یک کلید برای هر قفل موجود باشد - تابلوها باید طوری ساخته شوند که توسعه  آنها در آینده امکان پذیر باشد - تابلو باید طوری ساخته شود که امکان دسترسی پرسنل و یا افرادی که با تابلو در تماسند به قسمتهای برقدار یا قسمتهایی که ایجاد قوس الکتریکی می کنند نباشد .
- برای حفاظت تحت شرایط قوس و وقوع خطا معیارهای زیر باید پا برجا باشد .
- هیچ درب یا دریچه حفاظتی باز نباشد – هیچ بخشی از تابلو شل نشده باشد – هیچ سوراخی ناشی از سوختگی در سطح خارجی تابلو ایجاد نشده باشد – هیچ ماده قابل اشتعالی در  خارج از تابلو آتش نگیرد – تمام اتصالات زمین پا برجا باشد .

_{استانداردهای کلید قدرت}

- کلیدهای قدرت باید برای مدت 5 سال یا عملکرد تا 2000 بار تحت شرایط نامی احتیاجی  به تعمیر و نگهداری نداشته باشد .

- وسایل طوری تعیین شوند که برای بازرسی تعمیر و نگهداری به آسانی دسترسی به کنتاکتها یا مجموعه های قطع کننده مسیر باشد. – تمام کنتاکتها و مجموعه های قطع کننده باید به سهولت و سریعا قابل تعویض شوند و امکان تعویض مجموعه کنتاکت و قطع کننده بصورت غلط وجود نداشته باشد.کلیه سیم کشی های لازم برای عملکرد صحیح کلیدهای قدرت لازم است باید انجام شود. سروصدای ایجاد شده توسط کلید قدرت هنگام باز و بسته شدن باید تحت هر شرایطی حداقل باشد. در مورد تابلوهای کشویی ، ساختارهای که کلید قدرت را حمل می کند ، باید طوری باشد که اپراتور ، وسیله کلیدزنی را به راحتی و بصورت امن خارج یا داخل کند .
مقره ها و محفظه کلید ها باید طوری طرح گردد تا در اثر تغییر دما به هیچ قسمت تابلو ، نیرو وارد نسازند

کلیدهای قدرت باید دارای ابعادی باشد تا بتوان نیروی حاصل  از موارد زیر را تحمل کند
1 ) نیروی اتصال کوتاه    2 ) نیروی ناشی از زمین لرزه

وسایل  الکتریکی شامل کویل و موتور الکتریکی شارژ فنر باید از ولتاژی حدود 115 – 80 درصد ولتاژ اسمی منبع تغذیه و در شرایط دمای بالای محیط عمل کند              نشان می دهد این نشان دهنده باید کلمهON را با حرف سفید رنگ در و OFF را با حرف سفید رنگ بر روی زمینه سبز نشان می دهد . زمینه قرمز

شینه ها و اتصالات

شینه ها ، نگهدارنده ها و اتصالات باید مطابق مقررات پذیرفته شده زیر باشند . پیمانکار باید تماما مسئولیت نصب و انتخاب شینه ها که نیازهای این مشخصات را بدون خطا و در هر شرایطی برآورده می کند ، بعهده گیرد.

نیروی وارده به پایه حمل کننده بیشتر باشد .

حداقل ظرفیت الکتریکی شینه ها ، نباید از شدت جریان اسمی کلید اصلی تابلو  در مواردی که برای شینه کشی از شینه های گرد استفاده می شود ، کلید اتصالات باید از نوع مخصوص شمش گرد باشدکلیه افراد مرتبط با نگهداری تجهیزات تعالیم لازم برای برخورد با فرد برق گرفته را دیده باشند و وسایل کمکهای اولیه در دسترس باشد و نیز آدرس و تلفن تعدادی از نزدیکترین مراکز درمانی و بیمارستانها در دسترس باشد.

نصب قطعات تابلو

نصب قطعات تابلو و اجزا تابلو

بعد از استقرار تابلو، شینه های اصلی در سلولهای جداگانه را باید به هم متصل نمود. ابتدا بستهای موقت که برای حمل و نقل تعبیه شده باز می شود و سپس شینه ها با توجه به ردیف رنگهای مشخص شده و طبق دستورالعمل سازنده به هم اتصال داده می شوند، این اتصال توسط پیچ و مهره های دریافتی از کارخانه سازنده انجام می شود، سطح شینه ها به یکدیگر و به یراق آلات باید از هرگونه چربی و گردوغبار پاک شود و نقاط تماس حامل جریان (کنتاکت های ثابت) با یک لایه گریس پوشانده شود و پس از محکم کردن پیچ ها، گریس اضافی از کلیه سطوح زدوده گردد، سفت کردن پیچ ها با آچار مخصوص و با توجه به گشتاور تعیین شده توسط سازنده صورت گیرد. سپس ابزار دقیق و وسایل اندازه گیری و حفاظتی تابلو در صورتیکه جداگانه حمل شده باشند طبق نقشه و دستورالعمل سازنده در محل مشخص شده نصب گردد. تابلو با کلیه تجهیزات داخل آن از طریق قاب فلزی زیر بدنه به زمین متصل می شود لذا به هنگام نصب قطعات باید دقت نمود که سطح زیر پیچ و مهره ها کاملا پاکیزه و براق شود و پیچ و مهرها بخوبی در جای خود محکم گردند همچنین در صورت وجود سر کابل این وسیله نیز باید به دقت به چهار چوب سلولها محکم گردیده و با اتصال کامل بسته شود کلیه سیم کشی های داخل تابلو و اتصال مدارهای ثانویه اندازه گیری ، فرمان هشدار و غیره طبق نقشه های سازنده با استفاده از سیم مسی مفتولی تک لا با سطح مقطع 5/2 میلیمتر مربع و ولتاژ عایقی حداقل 1000 ولت انجام گیرد دسته بندی و فرم دهی این سیمها باید بگونه ای باشد که تعویض هر کدام در صورت نیاز بدون باز کردن سایر مدارها امکان پذیر باشد. بعد از نصب اجزا و قطعات داخل تابلو گردوغبار داخل آنها بخوبی پاک و تجهیزات بار دیگر معاینه شود. برای این کار تمام اتصالات پیچ و مهره ها ، روغن کاری قسمتهای متحرک ، تنظیم سوئیچ ها و رله ها و سالم بودن کنتاکتهای سیگنال و همچنین عملکرد ارابه ها و مدارهای کشویی دقیقا بازرسی گردند، اتصالات زمین بدنه و قاب محفظه جانبی و مقره های عایق و غیره محکم گردند کلیدهای چاقویی باید از نظر قدرت مکانیکی بدقت مورد بازرسی قرار گیرند این کار می باید حدود 30 مرتبه با باز و بسته کردن چاقوی کلیدها صورت گیرد تا کنتاکتها با گیره های درگیر شونده آنها کاملا جفت شوند. در خاتمه مدارها و سلولها باید شماره گذاری شود.

آزمون راه اندازی تابلو

قبل از اینکه تابلوهای برق تحت بار قرار گیرند کلیه تجهیزات داخل سلولها از قبیل کلیدها – مکانیزم های عمل کننده، ترانسفورماتورهای اندازه گیری و غیره باید بازرسی و آزمایش شوند و کلیه سیم بندیها و مدارهای الکتریکی مطابق دیاگرامهای سازنده بازرسی شوند و استحکام اتصال سیمها به ترمینالها مورد معاینه قرار گیرند. انجام آزمونهای معمول (روتین) در محل مصرف وقتی ضروری است که عمل مونتاژ و نصب قطعات آن در محل پست انجام گرفته باشد در غیر این صورت اگر تابلو بصورت یکپارچه به محل مصرف آورده شده تائیدیه آزمون کارخانه برای این کار کافی است.

طبقه بندى تابلوهای برق

با توجه به محل و موقعيت استقرار نسبت به منبع تغذيه و نقشش كه در سيستم كنترل و توزيع برق ايفا می كند به ترتيب زير طبقه بندی می شود.

تابلوی اصلی :

اين تابلو عموماً در پست برق نصب می شود و به طرف فشار ضعيف ترانسفورماتور متصل است و برق مجموعه را توزيع و كنترل می كند.

تابلوی نيمه اصلی :

اين گونه تابلو ها ، برق بلوك ساختمانی يا قسمت مستقلی از مجموعه را توزيع و كنترل می كند.

( تابلوی نامبرده از تابلوی اصلی تغذيه می شود.)

تابلوی فرعی تاسيسات و تجهيزات :

عبارت از تابلويی است كه برای توزيع و كنترل سيستم برق خاص مانند موتورخانه ، آشپزخانه و رختشوی خانه و غيره بكار می رود. اين گونه تابلوها از تابلوی نيم اصلی تغذيه می شود.

تابلوی فرعی روشنايی :

عبارت از تابلويی است كه برق روشنايی و پريزهای عمومی و فنها مربوط به هر قسمت را توزيع و كنترل می كند. اين نوع تابلو نيز از تابلو نيم اصلی تغذيه می شود.

تابلوهای اصلی و نيمه اصلی در تأسيسات برق صنعتی به صورت ايستاده و قابل دسترسی از جلو يا پشت و يا هر دو طرف می باشند. و هر تابلوهای فرعی و روشنايی معمولاً به صورت ديواری می باشند.

معمولا تابلو های موتور خانه از نوع ايستاده و بقيه تابلوها از نوع توكار تمام بسته می باشد (در اين ساختمان تماما" به اين شكل می باشد)در اين ساختمان ليستی تهيه شده كه شامل قطعات مكانيكی و الكتريكی داخلی تابلو می باشد. اين ليست شامل ضخامت ورق – فريم تابلو –نوع رنگ كاری – جانقشه ای- نوع تابلو(يك درب- دو درب – نرمال – اضطراری) اسم شركت سازنده تابلو – اسم تابلو – چراغ سيگنال (رنگ – تعداد- وات – نوع لامپ – فيوز ) مشخصات فيوزهای داخل تابلو بعلاوه پايه فيوز – كليد مينياتوری (تكفاز – سه فاز- ولتاژ قابل تحمل )رله- كنتاكتور –كليد گردان (با مشخصات كامل ) مشخصات ترمينال – مشخصات شين فاز – نول- مقره های پشت شين – نوع سيم كشی داخلی تابلو- نوع سيم كشی خط به تابلو – طريقه انتقال سيم در تابلو(ترانكينگ-استفاده از كمربند) استفاده از سيم يك تكه در تابلو – شماره گذاری خطوط روی ترمينال –استفاده از كابلشو . تمام اين عناوين با مشخصات كامل می باشد .وجود اين مشخصات باعث عمر بيشتر تابلو- خطر كمتر و تعويض آسانتر می شود.

وجود سيم ارت در تابلوی برق ضروری و با رنگ سبز می باشد .

خطوط R -S – T به تر تيب با رنگ زرد- قرمز- آبی – سيم نول با رنگ سياه می باشد

در بعضی از تابلو ها روی درب تابلو ها يك سری كليد وجود دارد START- STOP

يا يك كليد گر دان كه برای روشن و خاموش كردن روشنايی و يا موتور به كار می رود.

برای تابلو ها دو نوع نقشه می كشند 1 – رايزر دياگرام كه مكان تابلو در آن قيد شده است .2- نقشه داخل تابلو (كه خطوط – فيوز و كليدها در آن كشيده شده است)

نكات مر بوط به رعايت مسائل ايمنی بر اساس نشريه سازمان برنامه و بودجه می باشد.

شين ها با رنگ نسوز رنگ آميز می شود

كليد ورودی بايد خودكار باشد. در موارديكه از كليد و فيوز جداگانه استفاده شود كليد بايد قبل از فيوز نصب شود . بطوريكه با خاموش كردن كليد , فيوز نيز قطع شود. كليد اصلی حتی الامكان گردان باشد و از فيوز فشنگی استفاده شود.

سيم كشی داخلی تابلو با سيم مسی تك لا با عايق حداقل 1000ولت با مقطع مناسب انجام شود.

ارتفاع با لاترين دسته كليد تابلو175 سانتيمتر بيشتر نباشد و همچنين قسمت ميانی از سطح زمين 160 سانتيمتر باشد.

استفاده از سيم 5/1 برای روشنايی با كليد مينياتوری10 آمپر و سيم 5/ 2 برای پريزبا كليد مينياتوری 16 آمپر می باشد.